Tarix

Çaxırlı kəndinin tarixi qədim dövrlərə gedib çıxır. Ərazidə aparılan arxiv tədqiqatları kəndin Osmanlı dövrü sənədlərində, xəritələrdə və etnoqrafik mənbələrdə qeyd olunduğunu göstərir.

XIX–XX əsrlərdə kənd Azərbaycan mədəniyyətinin, kənd təsərrüfatının və sosial həyatının canlı nümunəsi olmuşdur. Məktəb, məscid və yaşayış məskənləri kəndin mədəni mərkəzini formalaşdırırdı.

1988–1990-cı illərdə baş verən deportasiya hadisələri Çaxırlı cəmiyyətinin tarixinə ən ağır səhifələrdən birini əlavə etmişdir.

Novruz Bahar Bayrami Göyçə mahalının, o cümlədən Çaxırlı kəndinin Novruz mətbəxi bütöv bir rituallar silsiləsidir. Yazdığınız hər bir təam — səməni halvası, qovud, qovurğa, fəsəli, qatlama və İrəvan kətəsi — sadəcə yemək deyil, o çətin dağ şəraitində qışdan sağ-salamat çıxan insanların torpağa, bərəkətə və od-ocağa olan şükranlığı idi. Bu nemətlərin Göyçə (Çaxırlı) mühitindəki özəllikləri və hazırlanma adətləri belə idi: 1. Səməni Halvası (Ulu Babaların Enerji Mənbəyi) Göyçədə səməni halvası bişirmək böyük bir el rütualı idi. Bayramdan həftələr öncə buğda isladılar, cücərdilər və o cücərtilərin suyu sıxılıb çıxarılardı. Şəkərsiz möcüzə: Bu halvanın ən böyük özəlliyi o idi ki, içərisinə bir qram da şəkər tozu vurulmazdı; şirinliyi tamamilə buğda cücərtisinin öz şirəsindən (mğından) gəlirdi. Ocaq başında gecələmək: Çaxırlı kəndində qadınlar bir evə yığışar, böyük qazanlarda saatlarla bu halvanı bulayardılar (qarışdırardılar). Halva qatılaşdıqca çətinləşdiyi üçün qonşu qadınlar növbələşərdilər. İnanca görə, səməni halvası bişən evə o il daxili hüzur və bolluq gələrdi. 2. Qovud və Qovurğa (Buğda və Çətənə Möcüzəsi) Göyçə uşaqlarının və gənclərinin ən sevimli bayram çərəzi məhz qovurğa idi. Qovurğa: Sacın üzərində buğda və çətənə (kənaf toxumu) birlikdə qovrulardı. Bəzən içərisinə bir az duzlu su çilənərdi ki, buğda çırtlasın (buna "bıcıq" da deyirdilər). Çətənə qovurğaya xüsusi, əvəzolunmaz bir ətir və dad qatırdı. Bayram axşamı uşaqların cibləri bu qovurğa ilə doldurulardı. Qovud: Qovrulmuş buğdanın daş dəyirmanda və ya daxili həvəngdəstədə üyüdülməsindən qovud unu alınardı. Bu un isti şərbətlə (yaxud doşabla) və kərə yağı ilə yoğrularaq topalar halına salınardı. Qovud həm də uzun qış gecələrinin və bayramların ən tox tutan, şəfalı neməti sayılırdı.